Hàng trôi nổi là hàng không rõ nguồn gốc, không có hoá đơn, đi ngoài kênh phân phối chính thức. Giá thường rẻ hơn hẳn, nhưng người buôn phải gánh những rủi ro lớn: bị tịch thu khi kiểm tra, không được bảo hành, không đổi trả được, chất lượng lúc tốt lúc xấu, và mất uy tín với khách khi có sự cố. Phần lời thêm từ giá rẻ thường không đủ bù một lần gặp chuyện.
Xin chào, bạn đang nghe Nhà Bán Buôn. Gần như tuần nào người buôn cũng nhận được lời chào mời: anh ơi em có lô hàng này giá tốt lắm, không hoá đơn nên rẻ. Tập này mình bàn thật về những lời chào đó, để bạn biết mình đang đánh đổi cái gì khi gật đầu.
Hàng trôi nổi đến từ đâu?
Hàng trôi nổi có nhiều nguồn. Có hàng nhập lậu, không qua thủ tục hải quan. Có hàng xách tay số lượng lớn, danh nghĩa là hàng cá nhân nhưng thực chất để buôn. Có hàng bị tuồn ra từ kho, từ nhà máy mà không qua kênh bán chính thức.
Có hàng là hàng giả, hàng nhái, được bán với danh nghĩa hàng xách tay hay hàng thanh lý. Có hàng là hàng thật nhưng đã hết hạn, bị sửa hạn dùng.
Người chào bán thường không nói rõ nguồn. Họ chỉ nói hàng chuẩn, giá rẻ, không hoá đơn.
Vì không biết nguồn, bạn không biết mình đang ôm rủi ro gì. Và đó chính là rủi ro lớn nhất.
Một dấu hiệu dễ nhận là cách giao dịch. Người bán hàng trôi nổi thường đòi tiền mặt, hẹn giao ở chỗ lạ thay vì ở kho, không cho xem hàng trước, hoặc hối thúc phải quyết ngay vì còn người khác đang chờ lấy. Hàng hợp pháp hiếm khi phải bán theo kiểu vội vàng và giấu giếm như vậy.
Rủi ro pháp lý: có thể mất cả lô
Khi cơ quan chức năng kiểm tra, hàng không chứng minh được nguồn gốc hợp pháp có thể bị xử lý, trong đó có thể bị tịch thu. Mức xử lý tuỳ quy định và tuỳ trường hợp.
Với người buôn, mất cả lô hàng nghĩa là mất vốn, mà vẫn phải trả tiền cho người bán nếu đã mua chịu.
Hàng trôi nổi còn có thể kéo bạn vào những rắc rối lớn hơn nếu là hàng nhập lậu hay hàng giả. Mình không đi vào chi tiết pháp lý, vì mỗi trường hợp một khác, nhưng rủi ro là có thật.
Nếu bạn định kinh doanh lâu dài, một lần dính vào chuyện này có thể làm hỏng quan hệ với hãng, với nhà phân phối chính thức, và với khách doanh nghiệp.
Rủi ro thương mại: rẻ mà không rẻ
Hàng trôi nổi không có bảo hành. Khách mua về hỏng, bạn phải tự gánh hoặc làm mất lòng khách.
Không đổi trả được. Hàng lỗi trong lô, bạn không có ai để đòi. Người bán thường biến mất sau khi giao.
Chất lượng thất thường. Lô này tốt, lô sau kém, vì nguồn mỗi lần mỗi khác. Khách của bạn sẽ nhận ra, và mất lòng tin.
Cộng tất cả lại, phần lời thêm từ giá rẻ thường bị ăn mòn nhanh hơn bạn nghĩ. Nhiều người buôn tính lại mới thấy họ không lời hơn, chỉ lo hơn.
Rủi ro uy tín: mất khách khó lấy lại
Khách mua hàng của bạn vì tin bạn. Khi họ phát hiện hàng bạn bán là hàng không rõ nguồn gốc, hay hàng giả, niềm tin đó mất.
Tiếng xấu lan nhanh trong giới buôn bán và giờ còn lan trên mạng. Một đánh giá xấu về hàng giả có thể theo bạn nhiều năm.
Với khách doanh nghiệp, một lần giao hàng không rõ nguồn gốc là đủ để bị loại khỏi danh sách nhà cung cấp.
Uy tín là thứ người buôn xây cả đời. Đừng đem nó đặt cược cho phần lời thêm của một lô hàng.
Nói không với mối rẻ thế nào?
Khi có người chào hàng rẻ bất thường, hãy hỏi thẳng: hàng này từ đâu, có hoá đơn không, có giấy tờ nhập khẩu không nếu là hàng ngoại. Người bán hàng hợp pháp sẽ trả lời được.
Nếu họ ấp úng, hoặc nói không hoá đơn mới rẻ, hãy cảm ơn và từ chối.
Có người ngại từ chối vì người chào là người quen. Bạn nói nhẹ nhàng thế này: dạo này bên em chỉ lấy hàng có hoá đơn, vì khách doanh nghiệp yêu cầu. Câu đó vừa thật, vừa không làm ai mất mặt.
Và nhớ rằng mỗi lần bạn từ chối, bạn đang bảo vệ không chỉ mình, mà cả những người buôn tử tế khác đang cạnh tranh bằng hàng thật.
Khi hàng thật cũng đắt quá để cạnh tranh
Có lúc bạn thấy đối thủ bán rẻ hơn vì họ dùng hàng trôi nổi, và bạn bị mất khách. Cám dỗ làm theo rất lớn.
Thay vì làm theo, hãy cạnh tranh bằng những thứ họ không có: hoá đơn, bảo hành, đổi trả, giao hàng đều, hàng ổn định. Nhiều khách sẵn lòng trả thêm cho sự yên tâm đó, nhất là khách doanh nghiệp.
Báo cho hãng về tình trạng hàng trôi nổi trong vùng. Hãng có lợi ích trong việc xử lý, vì nó làm hại chính họ.
Buôn bán đường dài không thắng bằng giá rẻ nhất, mà bằng việc còn đứng được khi người khác đã gặp chuyện.
Câu hỏi thường gặp
Hàng xách tay có phải hàng trôi nổi không?
Hàng mua ở nước ngoài mang về cho mục đích cá nhân khác với hàng mang về số lượng lớn để kinh doanh. Kinh doanh hàng nhập khẩu cần giấy tờ nhập khẩu hợp lệ. Hỏi luật sư hoặc cơ quan hải quan nếu không chắc.
Mua hàng không hoá đơn có bị xử phạt không?
Hàng không chứng minh được nguồn gốc hợp pháp có thể bị xử lý khi kiểm tra. Mức độ tuỳ quy định và tuỳ trường hợp. Tốt nhất luôn đòi hoá đơn khi mua vào.
Làm sao biết một lô hàng có nguồn gốc hợp pháp?
Hỏi hoá đơn, hợp đồng, giấy tờ nhập khẩu với hàng ngoại, và đối chiếu với nhà phân phối chính thức. Người bán hợp pháp thường cung cấp được đầy đủ.
Đối thủ bán hàng trôi nổi thì mình nên làm gì?
Cạnh tranh bằng dịch vụ và độ tin cậy, báo hãng về tình trạng hàng trôi nổi, và nếu có bằng chứng rõ ràng, có thể phản ánh với cơ quan chức năng.
Hàng thanh lý từ công ty khác có an toàn không?
Có thể an toàn nếu có hoá đơn, hợp đồng thanh lý rõ ràng, và hàng còn hạn, còn chất lượng. Kiểm kỹ giấy tờ và hàng trước khi mua số lượng lớn.
