Hàng giả thường lọt vào lô hàng sỉ qua ba cửa: nguồn hàng không chính thức, giá rẻ bất thường, và nguồn mới chưa được kiểm. Người buôn tự bảo vệ bằng cách lấy hàng từ kênh phân phối chính thức của hãng, so từng lô với hàng chuẩn mình đã biết chắc, dùng công cụ xác thực của hãng khi có, và giữ đầy đủ hoá đơn chứng minh nguồn gốc. Tập này nói để bạn phòng thân, không phải để ai học cách làm giả.
Chào bạn, đây là Nhà Bán Buôn. Có một nỗi sợ mà người buôn hàng tiêu dùng nào cũng mang: một ngày cơ quan chức năng kiểm tra, và trong kho mình có hàng giả mà mình không hề biết. Mất hàng, mất tiền, mất tên tuổi, có khi còn hơn thế. Tập này bàn cách để nỗi sợ đó không thành sự thật.
Hàng giả vào kho người buôn bằng những cửa nào?
Cửa lớn nhất là nguồn hàng không chính thức: hàng mua từ người lạ chào mời, hàng mua lại của một đại lý đang xả kho, hàng từ vùng khác tràn về với giá rẻ.
Cửa thứ hai là giá rẻ bất thường. Khi một mặt hàng có thương hiệu được chào thấp hơn hẳn giá của nhà phân phối chính thức, câu hỏi đầu tiên phải là vì sao. Hàng thật hiếm khi rẻ bất thường mà không có lý do rõ ràng như cận hạn hay thanh lý.
Cửa thứ ba là trà trộn. Kẻ gian không bán toàn hàng giả, mà trộn một phần vào giữa hàng thật, để lô hàng vượt qua kiểm tra sơ sài.
Người buôn trung thực thường bị dính qua cửa thứ nhất và thứ ba, vì ham một mối hàng rẻ, hoặc vì tin một người quen giới thiệu.
Nguồn hàng chính thức là tấm khiên đầu tiên
Cách phòng hàng giả hiệu quả nhất không nằm ở khâu kiểm hàng, mà ở khâu chọn nguồn. Lấy hàng từ nhà phân phối chính thức của hãng, có hợp đồng, có hoá đơn, rủi ro hàng giả giảm rất nhiều.
Nếu không chắc ai là nhà phân phối chính thức trong vùng, hãy hỏi thẳng hãng qua tổng đài hoặc trang thông tin chính thức. Nhiều hãng công bố danh sách nhà phân phối.
Khi phải lấy hàng từ nguồn khác, như lúc hàng khan, hãy lấy lượng nhỏ, kiểm kỹ, và giữ đầy đủ giấy tờ.
Nguồn chính thức có thể đắt hơn một chút. Phần chênh lệch đó là tiền bảo hiểm cho cả việc kinh doanh của bạn.
So với hàng chuẩn: người buôn là người thấy trước
Người buôn cầm hàng mỗi ngày, nên có lợi thế: biết hàng thật trông thế nào, cầm ra sao, mùi thế nào. Hãy giữ lại vài đơn vị hàng chuẩn từ nguồn chính thức làm mẫu so sánh.
Khi lô hàng mới về, nhất là từ nguồn lạ, lấy vài đơn vị so với mẫu chuẩn: chất lượng in bao bì, màu sắc, độ sắc nét, chất liệu, cách đóng gói, khối lượng. Hàng giả thường có những khác biệt nhỏ mà người quen tay nhận ra.
Để ý thông tin trên bao bì: mã lô, ngày sản xuất, hạn dùng có hợp lý không, có trùng lặp bất thường không.
Mình không đi vào chi tiết từng dấu hiệu của từng loại hàng, vì mỗi hãng mỗi khác, và thông tin chính xác nhất nằm ở chính hãng. Hỏi hãng hoặc nhà phân phối về cách họ khuyến nghị nhận biết.
Công cụ xác thực của hãng
Nhiều hãng có tem chống giả, mã xác thực, hoặc cách tra cứu nguồn gốc bằng điện thoại. Hãy tìm hiểu hãng mình đang buôn có công cụ gì, và dùng nó cho các lô nghi ngờ.
Lưu ý rằng tem và mã cũng có thể bị làm giả. Công cụ xác thực là một lớp kiểm tra, không phải bảo đảm tuyệt đối. Kết hợp với nguồn hàng và so sánh vật lý.
Nếu hãng có đội thị trường, hãy giữ liên lạc. Họ thường biết những đợt hàng giả đang lưu hành trong vùng, và có thể cảnh báo sớm.
Chia sẻ thông tin với các đại lý khác trong mạng lưới. Khi một người phát hiện hàng giả, cả mạng lưới cùng cảnh giác.
Khi nghi ngờ lô hàng có hàng giả
Tách riêng lô hàng nghi ngờ, không bán ra. Chụp ảnh, ghi lại nguồn mua, ngày mua, giấy tờ đi kèm.
Liên hệ hãng hoặc nhà phân phối chính thức để nhờ xác minh. Nhiều hãng sẵn lòng hỗ trợ vì hàng giả hại chính họ.
Nếu xác định là hàng giả, hãy hỏi luật sư về cách xử lý đúng, và cân nhắc trình báo cơ quan chức năng. Việc tiếp tục bán ra hàng mà mình đã biết là giả là vi phạm pháp luật nghiêm trọng.
Làm việc với người bán cho bạn lô hàng đó: yêu cầu giải thích, yêu cầu hoàn tiền. Giữ mọi bằng chứng. Và dừng mua từ nguồn đó.
Giữ giấy tờ để chứng minh mình ngay tình
Nếu chẳng may trong kho bạn có hàng giả mà bạn không biết, giấy tờ nguồn gốc là thứ giúp bạn chứng minh mình đã mua từ nguồn có vẻ hợp pháp, với giá hợp lý, có hoá đơn.
Ngược lại, nếu bạn mua không hoá đơn, giá rẻ bất thường, từ người lạ, sẽ rất khó chứng minh mình ngay tình.
Mình sẽ nói kỹ về những giấy tờ nên giữ ở tập sau trong loạt này.
Nói gọn theo cách của người buôn: mua đúng chỗ, giữ đủ giấy, kiểm từng lô, và đừng ham rẻ.
Câu hỏi thường gặp
Người buôn vô tình bán hàng giả có bị xử lý không?
Việc xử lý tuỳ từng trường hợp và mức độ, trong đó việc bạn có biết hay không và có giấy tờ nguồn gốc hay không là những yếu tố quan trọng. Hãy hỏi luật sư nếu gặp tình huống này.
Tem chống giả có đảm bảo hàng thật không?
Không tuyệt đối, vì tem cũng có thể bị làm giả. Tem là một lớp kiểm tra, cần kết hợp với nguồn hàng chính thức và so sánh với hàng chuẩn.
Làm sao biết ai là nhà phân phối chính thức?
Hỏi trực tiếp hãng qua tổng đài hoặc kênh thông tin chính thức. Nhiều hãng công bố danh sách nhà phân phối theo khu vực.
Phát hiện hàng giả thì báo ai?
Có thể báo hãng để xác minh và báo cơ quan quản lý thị trường hoặc cơ quan chức năng tại địa phương. Hỏi luật sư để biết cách làm phù hợp với trường hợp của bạn.
Hàng giá rẻ vì thanh lý có phải hàng giả không?
Không nhất thiết. Hàng thanh lý, cận hạn có thể rẻ hợp lý. Nhưng hãy hỏi rõ lý do, kiểm giấy tờ và hạn dùng, và mua từ người có nguồn gốc rõ ràng.
