Tự chạy xe giao hàng hợp lý khi bạn giao đều đặn trên những tuyến quen, có đủ đơn để xe chạy gần đầy gần như mỗi ngày, và việc giao hàng là cách bạn giữ quan hệ với điểm bán. Thuê ngoài hợp lý khi đơn lên xuống thất thường, tuyến xa, hoặc điểm giao lẻ tẻ. Nhiều người buôn chọn kết hợp: tự chạy các tuyến chính gần kho, thuê ngoài cho phần còn lại.
Xin chào, Nhà Bán Buôn đây. Mua một chiếc xe tải là quyết định lớn với nhiều đại lý, và thường được đưa ra theo cảm xúc: có xe riêng cho chủ động. Tập này mình đặt nó lên bàn cân, để bạn thấy chiếc xe thật sự tốn gì và đem lại gì.
Chi phí thật của một chiếc xe
Khi tính mua xe, người ta thường chỉ nghĩ tới tiền mua xe và tiền xăng dầu. Nhưng một chiếc xe còn tốn nhiều khoản khác: lương tài xế và phụ xe, bảo dưỡng định kỳ, sửa chữa bất ngờ, bảo hiểm, phí đường bộ, phí gửi xe, và cả khấu hao khi giá trị xe giảm dần.
Có một khoản ít ai nghĩ tới: những ngày xe nằm im. Ngày lễ, ngày ít đơn, ngày xe hỏng đang sửa. Chi phí cố định vẫn chạy dù xe không chạy.
Cộng hết lại rồi chia cho số chuyến thật sự chạy trong một tháng, bạn sẽ có chi phí mỗi chuyến. Con số đó thường cao hơn nhiều so với cảm giác ban đầu.
So chi phí mỗi chuyến đó với giá thuê một chuyến tương đương từ nhà xe hay đơn vị vận chuyển. Đây là điểm bắt đầu của bài tính.
Độ đầy xe quyết định mọi thứ
Một chiếc xe chạy đầy và một chiếc xe chạy nửa thùng tốn gần như nhau. Nên câu hỏi quan trọng nhất là: mỗi ngày bạn có đủ hàng để xe chạy gần đầy không.
Nếu đơn của bạn đều và đủ lớn, tự chạy xe thường rẻ hơn thuê ngoài. Nếu đơn thất thường, có ngày đầy xe có ngày chỉ vài thùng, thì những ngày ít đơn làm chi phí trung bình đội lên rất nhiều.
Có người cố làm đầy xe bằng cách giao gom: đợi đủ đơn mới chạy. Cách này tiết kiệm nhưng làm khách chờ lâu, và khách có thể chuyển sang người giao nhanh hơn.
Hãy xem sổ giao hàng vài tháng, tính xem trung bình mỗi ngày bạn giao bao nhiêu và lên xuống thế nào. Đó là căn cứ để quyết định.
Giao hàng không chỉ là chở hàng
Với nhiều đại lý, người giao hàng là người gặp khách thường xuyên nhất. Họ thấy kệ hàng, nghe khách than phiền, nhận đơn bổ sung tại chỗ, nhắc nợ nhẹ nhàng.
Khi thuê ngoài, bạn mất phần này. Người giao hàng của đơn vị vận chuyển chỉ giao và đi, không biết khách của bạn là ai, không có lý do để quan tâm.
Vì vậy nhiều người buôn giữ xe riêng không chỉ vì chi phí, mà vì quan hệ. Họ coi tài xế và phụ xe như một phần của đội bán hàng.
Nếu bạn chọn thuê ngoài, hãy bù lại bằng việc có người đi tuyến chăm sóc khách, để mối quan hệ không bị đứt.
Tuyến xa, tuyến lẻ: để người chuyên làm
Giao cho vài khách ở tỉnh khác, hoặc vài điểm lẻ tẻ ở vùng xa, tự chạy xe thường rất tốn. Xe đi cả ngày cho vài điểm, về không.
Những tuyến này nên để nhà xe, chành xe, hoặc đơn vị vận chuyển có mạng lưới rộng làm. Họ gom hàng của nhiều người trên cùng tuyến, nên chi phí mỗi đơn thấp hơn nhiều.
Tập sau mình sẽ nói kỹ về chuyện gửi hàng qua chành xe và xe khách, vì đó là cách rất phổ biến ở mình để đưa hàng đi tỉnh.
Khi thuê ngoài, hãy thoả thuận rõ trách nhiệm khi hàng hư hỏng, mất mát, và giữ biên nhận của mọi lần gửi.
Kết hợp: tự chạy tuyến chính, thuê phần còn lại
Cách nhiều người buôn chọn là tự chạy những tuyến gần kho, nhiều khách, đơn đều. Những tuyến này xe chạy đầy, và việc giao hàng giúp giữ quan hệ.
Phần còn lại, các tuyến xa, các đơn lẻ, các ngày cao điểm vượt sức xe nhà, thì thuê ngoài.
Cách này giúp bạn không phải mua thêm xe cho những ngày cao điểm, mà vẫn giữ được sự chủ động cho phần việc chính.
Khi quy mô thay đổi, hãy tính lại. Có lúc một tuyến thuê ngoài đã đủ lớn để đáng mua thêm xe, có lúc một tuyến tự chạy đã thưa đi, nên chuyển sang thuê.
Chọn tài xế cũng quan trọng như chọn xe
Nếu tự chạy xe, tài xế và phụ xe là người đại diện cho bạn trước khách mỗi ngày. Một tài xế cẩn thận, lễ phép, biết xếp hàng gọn giúp giữ khách. Một tài xế cáu gắt, giao ẩu làm mất khách mà bạn không biết vì sao.
Họ cũng cầm tiền của khách nếu thu tiền khi giao. Quy trình thu và nộp tiền phải rõ ràng, có phiếu, đối chiếu mỗi ngày.
Trả lương hợp lý, có thưởng khi giao đúng giờ và ít sai sót. Tài xế giỏi rất khó tìm, và họ thường đi theo người chủ đối xử tốt.
Chiếc xe có thể mua lại được. Một tài xế đã quen từng khách, từng con hẻm thì mất rồi rất khó thay.
Câu hỏi thường gặp
Đại lý nhỏ có nên mua xe tải không?
Chỉ nên mua khi bạn có đủ đơn đều để xe chạy gần đầy phần lớn các ngày. Nếu chưa, thuê theo chuyến hoặc dùng xe ba gác, xe máy cho các tuyến gần thường tiết kiệm hơn.
Thuê xe theo chuyến hay theo tháng?
Thuê theo tháng hợp khi bạn có nhu cầu đều, thuê theo chuyến hợp khi nhu cầu thất thường. So tổng chi phí vài tháng để chọn.
Tài xế thu tiền khách có rủi ro gì?
Rủi ro mất tiền, nhầm lẫn và gian lận. Cần phiếu thu có chữ ký của khách, nộp tiền và đối chiếu mỗi ngày, và giới hạn số tiền mặt tài xế giữ.
Hàng hư hỏng khi thuê vận chuyển thì ai chịu?
Tuỳ thoả thuận với đơn vị vận chuyển. Hãy đọc kỹ điều kiện nhận hàng, bảo hiểm hàng hoá nếu có, và luôn giữ biên nhận ghi rõ tình trạng hàng khi gửi.
Có nên dùng xe máy để giao hàng sỉ không?
Với các tiệm nhỏ trong hẻm và đơn ít, xe máy hoặc xe ba gác thường nhanh và rẻ hơn xe tải. Nhiều đại lý dùng kết hợp xe tải cho tuyến chính và xe máy cho đơn lẻ.
