Đòi nợ khách quen mà vẫn giữ được mối có mấy nguyên tắc: đòi sớm ngay khi quá hẹn, đòi đều chứ không để dồn, nói chuyện riêng chứ không trước mặt người khác, và đến với một đề nghị cụ thể về cách trả chứ không chỉ với lời trách. Tách chuyện tiền ra khỏi chuyện tình, giữ thể diện cho khách, và ghi lại mọi điều hai bên đã hẹn.
Xin chào, Nhà Bán Buôn đây. Trong nghề buôn, khách quen là tài sản, mà khách quen nợ lâu thì là nỗi khổ. Ngại đòi thì mất tiền, đòi gắt thì mất mối. Tập này là những gì mình học được từ những người buôn lâu năm, người đòi được nợ mà năm sau khách vẫn lấy hàng.
Đòi sớm là đòi nhẹ
Nhiều người ngại nhắc nợ khi khách mới trễ vài ngày, sợ bị coi là khó tính. Họ chờ một tuần, hai tuần, một tháng. Tới khi thật sự phải đòi, khoản nợ đã lớn, cả hai bên đều căng thẳng.
Người buôn lâu năm nhắc ngay khi quá hẹn, bằng giọng rất nhẹ: chị ơi lô tuần trước tới hẹn rồi nha, chị sắp xếp giúp em. Câu đó không có gì khó nghe, vì nó được nói khi chưa có gì nghiêm trọng.
Nhắc sớm còn cho khách thấy bạn theo dõi sổ sách cẩn thận. Khách có nhiều mối nợ sẽ ưu tiên trả mối nào theo dõi sát, và để lại mối nào im lặng.
Nói thẳng, người được trả trước thường là người đòi sớm nhất, không phải người cho nợ nhiều nhất.
Nói chuyện riêng, giữ thể diện cho khách
Đừng bao giờ đòi nợ trước mặt khách của khách, nhân viên của họ, hay người nhà của họ. Làm khách mất mặt là cách chắc chắn nhất để mất mối, và có khi còn làm họ cố tình không trả.
Hẹn một chỗ riêng, một quán cà phê buổi sáng, hoặc ghé tiệm vào giờ vắng. Mở đầu bằng chuyện làm ăn chung, hỏi thăm tình hình, rồi mới tới chuyện nợ.
Khi nói tới nợ, dùng số liệu cụ thể, không dùng cảm xúc. Theo sổ em, chị còn nợ lô này, lô này, tổng chừng ấy. Chị xem có đúng không.
Để khách nói. Nhiều khi họ có lý do thật, và việc được lắng nghe làm họ muốn trả hơn.
Nếu khách xúc động hay lớn tiếng, đừng đáp lại cùng giọng. Chờ một nhịp, nhắc lại con số bằng giọng bình thường, rồi hỏi họ muốn tính thế nào. Cuộc nói chuyện về tiền càng êm, khả năng thu được tiền càng cao, và mối làm ăn càng có cơ hội sống sót sau khoản nợ.
Đến với một đề nghị, không chỉ một lời đòi
Câu chị trả em đi không cho khách lối ra nào. Câu chị trả trước một nửa trong tuần này, phần còn lại chia hai lần cuối tháng được không cho khách một con đường cụ thể.
Chuẩn bị sẵn vài phương án: trả dứt một lần với một ưu đãi nhỏ, trả dần trong vài tuần, hoặc trả một phần bằng hàng chưa bán được nếu hàng còn nguyên. Để khách chọn.
Khi đã thống nhất, ghi lại. Một tin nhắn xác nhận là tối thiểu, một tờ giấy có chữ ký là tốt hơn. Ghi rõ số tiền, ngày trả từng đợt.
Trong thời gian trả dần, có thể vẫn giao hàng mới nhưng khách phải trả tiền ngay cho hàng mới. Cách này giữ mối làm ăn mà không làm nợ phình thêm.
Tách chuyện tiền khỏi chuyện tình
Khó nhất là khi khách là người thân, bạn lâu năm, hay người từng giúp mình lúc khó. Họ hay bảo: anh em với nhau mà. Và bạn thấy ngại.
Cách nhiều người dùng là đặt ra quy tắc chung cho mọi khách, rồi đổ lỗi nhẹ cho quy tắc: chị thông cảm, bên em quy định vậy với tất cả khách, em không làm khác được. Quy tắc làm người xấu thay bạn.
Cũng có thể nhờ một người khác trong nhà hoặc người giữ sổ đứng ra nhắc nợ, để bạn giữ vai người làm ăn thân thiện.
Nhưng đừng vì tình mà bỏ qua mãi. Một khoản nợ không đòi sẽ làm tình cảm hỏng dần, vì bạn sẽ khó chịu mỗi lần gặp họ, dù không nói ra.
Những điều tuyệt đối không nên làm
Không đe doạ, không lời lẽ xúc phạm, không tới nhà gây ồn ào, không thuê người đòi nợ kiểu xã hội đen. Ngoài việc sai về đạo đức, những việc này có thể vi phạm pháp luật và làm bạn thành người có lỗi.
Không đăng lên mạng bêu riếu khách nợ. Dù bạn đúng, việc này có thể bị coi là xúc phạm danh dự, và làm những khách khác sợ bạn.
Không tự ý lấy hàng trong tiệm khách để trừ nợ khi họ không đồng ý.
Khi mọi cách mềm đã không được, con đường tiếp theo là pháp luật: gửi văn bản yêu cầu thanh toán, hoà giải, hoặc khởi kiện. Hãy hỏi luật sư, và mình sẽ nói kỹ ở tập về nợ khó đòi.
Người buôn giữ được tên tuổi lâu năm thường là người đòi nợ cứng rắn về con số nhưng mềm mỏng về cách nói. Tiếng lành về cách bạn đòi nợ cũng lan đi như tiếng dữ, và nó quyết định khách mới có dám làm ăn với bạn hay không.
Câu hỏi thường gặp
Nhắc nợ qua tin nhắn có được không?
Được, và thường là bước đầu tiên hợp lý. Tin nhắn nên ngắn, lịch sự, có số tiền và hạn cụ thể. Nếu nhắc vài lần không có phản hồi, nên gặp trực tiếp.
Khách hứa rồi lại lỡ hẹn nhiều lần thì làm sao?
Ngừng giao hàng theo hình thức nợ, gặp trực tiếp để lập lại kế hoạch trả có chữ ký. Nếu vẫn tiếp tục lỡ hẹn, cân nhắc gửi văn bản yêu cầu thanh toán chính thức.
Có nên giảm một phần nợ để khách trả nhanh không?
Có thể, nếu tính ra số tiền thu về sớm có giá trị hơn việc chờ đợi và rủi ro mất hết. Ghi rõ thoả thuận để tránh khách hiểu là được xoá nợ.
Thuê dịch vụ đòi nợ có được không?
Quy định về hoạt động đòi nợ thuê có thể thay đổi và rất chặt. Trước khi dùng bất kỳ dịch vụ nào, hãy hỏi luật sư để tránh vi phạm pháp luật.
Làm sao để lần sau không phải đòi nợ khó như vậy?
Đặt hạn mức nợ rõ ràng cho từng khách, đối chiếu công nợ hằng tháng, nhắc nợ ngay khi quá hẹn, và siết hạn mức khi thấy dấu hiệu bất thường.
