Giá ở chợ đầu mối có thể đổi nhiều lần trong một đêm, theo lượng xe hàng về chợ, thời tiết ở vùng trồng mấy ngày trước, ngày trong tuần, các dịp lễ và sức mua của chợ lẻ. Người buôn lâu năm đọc giá bằng cách để ý số xe vào chợ, hỏi giá ở nhiều vựa, nhớ nhịp giá theo mùa của từng mặt hàng, và giữ quan hệ để được báo giá thật từ sớm.
Xin chào, bạn đang nghe Nhà Bán Buôn. Có người bảo buôn chợ đầu mối là đánh bạc với trời. Không sai hẳn. Nhưng người buôn giỏi không đánh bạc mù. Họ đọc được nhiều tín hiệu mà người mới không thấy. Tập này mình kể những tín hiệu đó.
Lượng xe về: tín hiệu mạnh nhất
Giá ở chợ đầu mối được quyết định chủ yếu bởi cung và cầu trong đêm đó. Cầu thường khá ổn định từ đêm này sang đêm khác, vì người ta vẫn ăn rau mỗi ngày. Cung thì dao động mạnh.
Nên tín hiệu mạnh nhất là số xe về chợ. Người buôn lâu năm đứng ở cổng chợ đầu hôm, đếm xe, hỏi người bốc xếp. Xe về nhiều hơn thường lệ, giá sẽ xuống. Xe về ít, giá lên.
Chủ vựa có mạng lưới thương lái ở vùng trồng. Chiều tối họ đã biết hôm nay vùng đó xuất đi bao nhiêu xe, trước cả khi xe tới chợ.
Người mới không có mạng lưới đó, nhưng có thể học cách để ý: sạp nào đang chất đầy, sạp nào còn trống, người bốc xếp đang bận hay đang rảnh.
Thời tiết ở vùng trồng, không phải ở chợ
Mưa ở thành phố ít ảnh hưởng tới giá rau. Mưa ở vùng trồng thì ảnh hưởng nhiều. Mưa lớn kéo dài, rau lá dập, thu hoạch khó, xe ít về. Vài ngày sau, giá lên.
Ngược lại, thời tiết thuận lợi kéo dài, nhiều vùng cùng thu hoạch rộ, giá xuống sâu. Có lúc giá xuống tới mức nhà vườn không muốn hái vì tiền bán không đủ trả công.
Người buôn theo dõi thời tiết ở vùng cung cấp chính của mặt hàng mình buôn, không chỉ nơi mình ở. Một cơn bão ở miền Trung, một đợt lạnh ở vùng cao, đều có thể thay đổi giá ở chợ phía Nam vài ngày sau.
Giữ liên lạc với vài người ở vùng trồng là cách đơn giản nhất để biết thời tiết đang ảnh hưởng tới hàng thế nào.
Nhịp tuần, nhịp tháng và mùa lễ
Giá có nhịp theo ngày trong tuần. Nhiều chợ lẻ và bếp ăn mua nhiều vào đầu tuần hoặc trước cuối tuần. Người buôn quen biết đêm nào chợ đông khách, đêm nào vắng.
Theo lịch âm, những ngày rằm, mùng một, nhu cầu rau, trái cây, hoa tăng lên ở nhiều nơi. Mùa cưới, mùa lễ hội cũng có nhu cầu riêng.
Tết là mùa đặc biệt nhất. Giá nhiều mặt hàng tăng mạnh những ngày trước Tết, rồi xuống sâu sau Tết khi nhu cầu giảm đột ngột. Người buôn giỏi tính trước mùa Tết từ nhiều tháng.
Ghi lại giá mỗi đêm vào một cuốn sổ. Sau một vài năm, bạn có trong tay nhịp giá theo mùa của mặt hàng mình, thứ mà không ai dạy được.
Hỏi giá nhiều nơi và đọc giữa các con số
Đầu đêm, người mua lâu năm đi một vòng chợ, hỏi giá ở vài vựa trước khi mua. Không phải để mặc cả, mà để biết mặt bằng giá đêm đó.
Giá đầu đêm thường chưa ổn định. Vựa nào cũng thăm dò, báo giá cao một chút xem khách phản ứng. Sau một hai giờ, giá dần về một mức chung.
Người bán cũng đọc người mua. Khi thấy nhiều khách hỏi mà ít người mua, họ biết giá đang cao so với sức mua đêm đó, và sẽ hạ.
Khách quen của vựa thường được báo giá thật ngay từ đầu, không qua vòng thăm dò. Đó là một lợi thế lớn của quan hệ lâu năm.
Giá gần sáng và cái bẫy của hàng rẻ
Gần sáng, hàng còn lại phải bán nhanh, nhất là rau lá dễ héo. Giá có thể rơi rất sâu. Người buôn chợ lẻ nhỏ thường chờ giờ này để mua rẻ.
Nhưng hàng rẻ gần sáng thường là hàng đã bị lựa, còn lại loại kém hơn. Và mua giờ này thì về tới chợ lẻ đã muộn, bán được ít hơn.
Mua sớm với giá cao hơn nhưng hàng đẹp, bán được giá tốt và nhanh ở chợ lẻ, có khi lãi hơn mua muộn giá rẻ mà hàng kém.
Không có cách nào đúng cho mọi người. Mỗi người buôn tự tìm ra giờ mua hợp với khách của mình. Một chị bán rau ở chợ phường kể rằng chị thử mua muộn cho rẻ suốt một tháng, rồi thấy khách quen bỏ sang sạp bên cạnh vì rau của chị héo hơn. Chị quay lại mua sớm, lãi mỗi bó mỏng hơn, nhưng bán hết và giữ được khách.
Không ai đoán đúng mãi, nên phải quản rủi ro
Dù đọc giá giỏi tới đâu, sẽ có những đêm sai. Một đợt xe về bất ngờ, một vùng mới vào mùa sớm hơn dự kiến.
Người buôn lâu năm không dồn hết vốn vào một đêm, không ôm hàng quá sức bán, và luôn có vài khách quen lấy đều để làm nền.
Họ cũng không đuổi theo giá. Đêm nào giá quá cao so với sức bán của khách mình, họ mua ít đi, chấp nhận bán ít mà không lỗ.
Đọc giá là kỹ năng. Nhưng biết dừng khi không chắc mới là thứ giữ người buôn trụ lại trong nghề.
Câu hỏi thường gặp
Có nơi nào công bố giá chợ đầu mối không?
Một số chợ và cơ quan có công bố giá tham khảo, và nhiều nhóm người buôn chia sẻ giá hằng ngày. Tuy vậy, giá thật trong đêm vẫn phụ thuộc vào từng vựa, từng loại hàng và thời điểm.
Vì sao giá rau sau Tết thường xuống?
Nhu cầu giảm mạnh sau những ngày mua sắm dồn dập trước Tết, trong khi nguồn hàng vẫn tiếp tục về. Nhiều bếp ăn, quán ăn cũng chưa mở lại ngay.
Mua sớm hay mua muộn ở chợ đầu mối có lợi hơn?
Mua sớm được hàng đẹp và kịp giờ bán ở chợ lẻ, mua muộn được giá rẻ nhưng hàng đã bị lựa. Tuỳ khách của bạn cần gì mà chọn giờ mua.
Làm sao học cách đọc giá nhanh?
Đi chợ đều đặn, ghi lại giá và số xe mỗi đêm, hỏi han những người buôn lâu năm, và giữ liên lạc với vài người ở vùng trồng.
Người buôn có thể giữ hàng chờ giá lên không?
Với hàng khô hoặc có kho lạnh thì có thể, nhưng tốn chi phí trữ và có rủi ro. Với rau lá tươi, gần như không thể giữ lâu, nên phải bán theo giá trong ngày.
