Muốn tìm xưởng sản xuất để lấy hàng sỉ tận gốc, bạn đừng bắt đầu bằng việc gõ tìm trên mạng rồi gọi hàng loạt. Hãy lần ngược từ chính món hàng đang bán chạy ở chợ, hỏi những người buôn đi trước, đi hội chợ ngành, về làng nghề hay khu công nghiệp có món đó, và cuối cùng phải tới tận nơi nhìn xưởng làm thật rồi mới đặt lô đầu.
Chào bạn, đây là Nhà Bán Buôn. Tập mở đầu này mình nói về chuyện mà ai mới vào nghề buôn cũng mơ: lấy hàng tận gốc, bỏ qua mấy tầng trung gian để có giá tốt hơn. Mơ thì đúng, nhưng con đường tới xưởng có vài khúc quanh mà người đi trước ít khi kể, và có lúc lấy tận gốc lại không phải lựa chọn khôn ngoan.
Lần ngược từ món hàng: manh mối nằm ngay trên sản phẩm
Cách rẻ nhất để tìm xưởng là đọc kỹ chính món hàng. Bao bì thường ghi đơn vị sản xuất hoặc đơn vị chịu trách nhiệm, có khi kèm địa chỉ. Hàng không bao bì như quần áo, đồ nhựa, đồ gỗ thì nhìn tem mác, kiểu đường may, loại khuôn. Người trong nghề chỉ cần cầm một cái rổ nhựa là đoán được nó ra từ vùng nào.
Manh mối thứ hai là người buôn đi trước. Đừng nghĩ họ sẽ giấu hết. Nhiều chủ vựa, chủ sạp sẵn lòng chỉ đường nếu bạn không định bán tranh ngay trước mặt họ, hoặc nếu bạn mua của họ một thời gian trước đã. Trong nghề buôn, được giới thiệu một câu thường mở cửa xưởng nhanh hơn mười cuộc gọi lạ.
Manh mối thứ ba là người chở hàng. Tài xế xe tải, chành xe, người bốc xếp ở bến biết hàng từ đâu tới và đi đâu. Một ly cà phê với họ đôi khi cho bạn tên cả một vùng sản xuất.
Có manh mối rồi, tìm trên mạng mới thật sự có ích, vì lúc đó bạn biết mình tìm cái gì, ở vùng nào.
Hội chợ ngành, làng nghề và khu công nghiệp
Hội chợ ngành là nơi xưởng tự đi tìm người buôn. Bạn gặp được chủ xưởng hoặc người phụ trách bán hàng, cầm tận tay mẫu, so được nhiều nhà trong một buổi. Mẹo nhỏ là đi vào ngày cuối, khi gian hàng vắng hơn và người ta rảnh để nói chuyện.
Làng nghề là nguồn quen với hàng thủ công, đồ gỗ, gốm, mây tre, dệt, đồ đan, bánh kẹo truyền thống. Ở làng nghề, một hộ nhận đơn rồi chia cho nhiều hộ khác làm. Người mới hay nhầm cái hộ có mặt tiền đẹp nhất là xưởng lớn nhất, trong khi xưởng làm chính lại nằm sâu trong hẻm.
Khu công nghiệp và cụm công nghiệp thì hợp với hàng làm bằng máy số lượng lớn. Xưởng ở đây thường đã có khách đặt gia công quen, nên họ quan tâm nhiều tới số lượng đặt tối thiểu, tức là ít nhất bao nhiêu hàng một lần thì họ mới chạy máy.
Mỗi miền cũng có thói quen riêng. Ở phía Bắc, nhiều làng nghề còn buôn qua mối quen và trả tiền mặt. Ở phía Nam, xưởng gia công quanh các khu công nghiệp quen làm việc với đơn hàng có giấy tờ hơn. Hiểu thói quen vùng giúp bạn mở lời đúng cách.
Tới xưởng thì nhìn gì và hỏi gì?
Tới xưởng, đừng chỉ ngồi phòng khách uống trà. Xin đi một vòng. Bạn nhìn xem máy chạy thật hay đứng im, kho nguyên liệu có đầy không, hàng thành phẩm có đang đóng gói cho khách khác không. Một xưởng đang có việc đều là dấu hiệu tốt hơn mọi lời giới thiệu.
Câu hỏi đầu tiên nên là: hàng này xưởng tự làm từ đầu hay nhận lại của nơi khác rồi đóng gói. Rất nhiều nơi xưng là xưởng thật ra chỉ là đầu mối. Không sao cả, miễn là bạn biết mình đang mua ở tầng nào.
Câu thứ hai là số lượng đặt tối thiểu và thời gian làm. Câu thứ ba là mùa cao điểm của xưởng rơi vào tháng nào, vì đó là lúc đơn nhỏ của bạn dễ bị đẩy xuống cuối hàng. Câu thứ tư là xưởng xử lý thế nào khi hàng lỗi.
Cuối cùng, xin mua một lượng nhỏ trước, trả tiền đàng hoàng. Lô nhỏ đó không phải để lãi, mà để bạn thử cả vòng: đặt hàng, chờ hàng, nhận hàng, bán ra, xem khách phản hồi thế nào.
Vì sao xưởng nhỏ đôi khi từ chối người buôn mới?
Nhiều người mới rất ngạc nhiên khi tìm được xưởng rồi mà xưởng không muốn bán. Lý do thường không phải là họ kiêu. Xưởng nhỏ sống nhờ vài khách sỉ lớn. Nếu họ bán thẳng cho người mới với giá gần bằng, khách lớn biết được sẽ giận, và họ mất nhiều hơn được.
Lý do thứ hai là đơn quá nhỏ làm rối dây chuyền. Đổi màu, đổi khuôn, đổi bao bì cho vài chục sản phẩm tốn công như làm vài nghìn.
Lý do thứ ba là họ từng bị người lạ hỏi giá, lấy mẫu, rồi đem mẫu đi nơi khác làm nhái rẻ hơn. Hãy cho họ thấy bạn định bán ở đâu, bán cho ai, và bạn không phá giá của khách quen của họ.
Có khi con đường thực tế là mua qua người buôn lớn của xưởng đó trong một thời gian, lớn lên đủ rồi mới xin lấy trực tiếp. Đi đường vòng nghe chậm, nhưng giữ được quan hệ với cả hai bên.
Lấy tận gốc có phải lúc nào cũng rẻ hơn?
Giá trên tờ báo giá của xưởng thường thấp hơn giá của người buôn lớn. Nhưng giá trên giấy chưa phải giá cuối cùng. Bạn phải cộng thêm tiền chở hàng từ xưởng về, tiền hàng lỗi mà xưởng không nhận lại, tiền vốn nằm chết khi phải ôm số lượng tối thiểu, và công sức của chính mình đi lại.
Người buôn lớn làm giùm bạn những việc đó. Họ gom nhiều xưởng, chịu tồn kho, cho bạn lấy lẻ vài thùng, đổi được hàng lỗi ngay tại chỗ. Phần chênh giá mà bạn trả cho họ không phải là tiền mất oan, mà là tiền thuê họ làm phần việc nặng.
Lấy tận gốc hợp lý khi bạn bán đều một vài mặt hàng với số lượng đủ lớn, có chỗ chứa, có vốn xoay, và có sức kiểm hàng. Còn khi mới thử thị trường, mua qua người buôn trước thường an toàn hơn.
Nên câu hỏi không chỉ là tìm xưởng ở đâu, mà là bạn đã tới lúc cần xưởng chưa. Trả lời thật lòng câu đó trước, có khi bạn tiết kiệm được cả một mùa hàng.
Câu hỏi thường gặp
Tìm xưởng sản xuất trên mạng có đáng tin không?
Có thể dùng để lập danh sách ban đầu, nhưng đừng đặt hàng chỉ dựa vào hình ảnh và lời giới thiệu. Nhiều trang đứng tên xưởng thật ra là đầu mối. Hãy gọi video xem xưởng, rồi cố gắng tới tận nơi trước lô hàng lớn đầu tiên.
Số lượng đặt tối thiểu của xưởng có thương lượng được không?
Thường là được ở mức nào đó, nhất là khi bạn chấp nhận màu có sẵn, bao bì chung, hoặc đặt vào mùa thấp điểm của xưởng. Đổi lại, bạn có thể phải trả giá đơn vị cao hơn một chút cho lô nhỏ.
Đi làng nghề tìm nguồn hàng nên đi lúc nào?
Nên đi ngoài mùa cao điểm, khi người làm nghề rảnh tay để tiếp chuyện. Sát Tết hay sát mùa lễ hội, họ bận chạy đơn cũ và ít muốn nhận khách mới.
Có cần giấy phép kinh doanh mới lấy được hàng tận xưởng không?
Nhiều xưởng vẫn bán cho cá nhân, nhưng muốn có hoá đơn và làm ăn lâu dài thì nên có hình thức kinh doanh rõ ràng. Hỏi kế toán để chọn loại hình phù hợp.
Làm sao để xưởng không bán thẳng cho khách của mình?
Không có cách nào chắc chắn hoàn toàn. Bạn có thể thoả thuận bằng văn bản về khu vực hoặc nhóm khách, và quan trọng hơn là trở thành khách sỉ đều đặn, trả tiền sòng phẳng, để xưởng thấy giữ bạn có lợi hơn là bán tranh.
